Najważniejsze wskazówki: fotografowanie zaćmienia słońca
Całkowite zaćmienie słońca to spektakularne zjawisko przyrodnicze, które wielu osobom udaje się zobaczyć tylko raz w życiu. Jednak obserwowanie zaćmienia słońca wymaga zachowania ostrożności. Patrzenie bezpośrednio w słońce może trwale uszkodzić wzrok, a ryzyko to dodatkowo rośnie podczas obserwacji przez lornetkę, teleskop, teleobiektyw lub aparat z wizjerem optycznym, taki jak lustrzanka cyfrowa.
Ponieważ w aparatach bezlusterkowych Sony zamiast wizjera optycznego wykorzystuje się wizjer elektroniczny, to podczas komponowania zdjęcia oczy nie są bezpośrednio narażone na skupione światło słoneczne. Niestety matryca aparatu nadal może ulec uszkodzeniu po skierowaniu aparatu na słońce bez odpowiedniego filtra słonecznego.’
Nigdy nie należy patrzeć bezpośrednio w słońce podczas częściowych faz zaćmienia. Bezpieczna obserwacja gołym okiem jest możliwa wyłącznie w fazie całkowitego zaćmienia, gdy księżyc całkowicie zasłania tarczę słoneczną. Przed wejściem w tę fazę konieczne jest stosowanie odpowiedniej ochrony wzroku, a po ponownym pojawieniu się pierwszego jasnego światła słonecznego należy natychmiast ponownie ją założyć.
Filtry słoneczne
Aby chronić aparat przed intensywnym światłem słonecznym, konieczne jest stosowanie dedykowanego filtra słonecznego. Taki filtr jest znacznie mocniejszy niż standardowy filtr ND. Typowy fotograficzny filtr słoneczny ma gęstość optyczną 5,0 (w przybliżeniu odpowiadającą ND100000), co zmniejsza jasność słońca o około 16,6 stopni przysłony — wystarczająco dużo, aby znacząco obniżyć jego intensywność i zabezpieczyć aparat. Filtry są powszechnie dostępne i mają standardowe gwinty, dzięki czemu można je montować na końcu obiektywu, jak każdy inny filtr. Przed użyciem warto wybrać produkt renomowanej marki, sprawdzić powierzchnię filtra pod kątem ewentualnych defektów oraz upewnić się, że został solidnie dokręcony i nie poluzuje się w trakcie fotografowania. Standardowe filtry ND, nawet bardzo mocne, nie są przeznaczone do bezpośredniej fotografii słońca i nie mogą zastępować certyfikowanego filtra słonecznego.’’–
Planowanie
Szansa znalezienia się w wąskim cieniu księżyca i zobaczenia całkowitego zaćmienia słońca jest dla większości osób wydarzeniem wyjątkowym w skali całego życia, dlatego często wymaga podróży. Odpowiednie planowanie ma kluczowe znaczenie, zwłaszcza gdy celem jest dotarcie do najlepszego możliwego miejsca obserwowania zaćmienia. Nawet niewielkie przesunięcie o kilka kilometrów poza linię środkową pasa zaćmienia wpływa na jakość zdjęć. Warto sprawdzić przebieg pasa zaćmienia i wybrać miejsce z niezakłóconym widokiem nieba. Istnieje kilka stron internetowych i aplikacji na telefony pokazujących przebieg faz całkowitego zaćmienia oraz dokładny czas wystąpienia zjawiska w konkretnej lokalizacji.
© Jesús M. García Flores | Sony α1 II + FE 200-600mm f/5.6-6.3 G OSS | 1/5000s @ f/20, ISO 100
Ustawienia naświetlania
Gdy tak duża część światła słonecznego jest zablokowana, system pomiaru światła w aparacie może działać zawodnie. Dobrym punktem wyjścia jest wybór trybu ręcznego, ustawienie ISO 100, f/8 oraz czasu na 1/500 s przy zamontowanym filtrze słonecznym. Czas otwarcia migawki można następnie korygować w zależności od warunków.
Aparaty Sony oferują narzędzia ułatwiające precyzyjne dobranie czasu i ekspozycji. Najbardziej oczywistym z nich jest bracketing ekspozycji. W menu trybu wykonywania zdjęć (Drive Mode) można wybrać funkcję wykonania sekwencji zdjęć o różnym czasie naświetlania (Cont. Bracket), ustawić wartość ekspozycji na 1,0 EV oraz liczbę zdjęć na 5. Po wciśnięciu spustu migawki aparat wykona szybko pięć zdjęć, każde różniące się o 1 EV: −2 EV, −1 EV, ustawione parametry ekspozycji, +1 EV i +2 EV.
Wybór obiektywu
Teleobiektyw stanowi oczywisty wybór i najlepiej nadaje się do uzyskania efektownego, szczegółowego ujęcia. Ogniskowa 200 mm stanowi absolutne minimum, ale ogniskowa 400 mm lub dłuższa pozwala uzyskać znacznie bardziej dramatyczne i efektowne zdjęcia. Fotografowie zwykle wykonują zdjęcia słońca przy przysłonie około f/8, zatem obiektyw nie musi oferować wyjątkowo dużej szybkości. Obiektyw Sony FE 200-600mm f/5.6-6.3 G OSS wyróżnia się w tej kategorii. Fotografowie przyrody i sportu często wykorzystują ten model, a ogniskowa 600 mm i gwint do montowania filtra 95 mm zapewniają dużą elastyczność podczas fotografowania zaćmienia słońca. Obiektyw FE 100-400mm f/4.5-5.6 GM OSS stanowi alternatywę o lżejszej, bardziej kompaktowej konstrukcji i popularnym gwincie do montowania filtra 77 mm.’
Aby uzyskać jeszcze bardziej spektakularne ujęcia, obu obiektywów można również używać z telekonwerterami Sony FE 1.4x i 2x.
Akcesoria do aparatu i obiektywów
Statyw jest zalecany, ponieważ ułatwia fotografowanie zaćmienia. Przy długiej ogniskowej stabilizuje kadr i eliminuje drgania, a jednocześnie poprawia komfort fotografowania, pozwala łatwiej komponować kadr i umożliwia zablokowanie ostrości po jej ustawieniu.
Nastawianie ostrości
Ostrość w obiektywie najlepiej ustawia się ręcznie, a po ustawieniu nie trzeba jej zmieniać. Warto użyć funkcji powiększenia. Najlepiej jest tak skonfigurować aparat, aby funkcja ta włączała się automatycznie po obróceniu pierścienia ręcznej regulacji ostrości. Aby uzyskać taką konfigurację należy przejść do menu ostrzenia (Focus) > Asystent ostrzenia (Focus Assistant) > Automatyczne powiększenie przy ręcznej regulacji ostrości (Auto Magnifier in MF) i ustawić opcję na włączone (On).
Etapy
Gdy księżyc przechodzi przed słońcem, można fotografować różne etapy tego zjawiska, jak pierwszy kontakt – podczas którego księżyc i słońce „stykają się” po raz pierwszy, a następnie całkowite zaćmienie – gdy księżyc całkowicie zasłania tarczę słoneczną. Całkowite zaćmienie, czyli moment, gdy tarcza słoneczna jest całkowicie zasłonięta, to jedyna chwila, w której z obiektywu można bezpiecznie zdjąć filtr słoneczny. Filtr można zdjąć tylko wtedy, gdy księżyc całkowicie zasłania słońce – należy uzbroić się w cierpliwość i nie zdejmować filtra zbyt wcześnie. Czas trwania fazy całkowitego zaćmienia zależy od miejsca obserwacji i może wynosić od kilku sekund do kilku minut. Warto zachować ostrożność i nie zatracić się w obserwacji – dobrze mieć filtr pod ręką, żeby szybko założyć go z powrotem na obiektyw.––––
Po zdjęciu filtra trzeba skorygować parametry ekspozycji, ponieważ jasność zmieni się bardzo gwałtownie. Dobrym punktem wyjścia jest czas 1/125 s, przysłona f/8 i czułość ISO 100. Gdy warunki na to pozwalają, warto wykorzystać bracketing i wykonać sekwencję zdjęć o różnych parametrach ekspozycji. Odpowiednie oprogramowanie pozwala później podczas edycji połączyć taką sekwencję stworzoną przy użyciu bracketingu w jeden obraz.
Załóż filtr słoneczny, gdy tylko pojawią się pierwsze promienie światła — a najlepiej jeszcze wcześniej. Jeśli brakuje Ci doświadczenia albo pojawiają się wątpliwości, nie warto ryzykować sprzętu. W takiej sytuacji lepiej pozostawić filtr na obiektywie i skupić się na samym zjawisku.
