Rajd Samochodowy Monte-Carlo odbył się po raz pierwszy w 1911 roku i od tamtej pory rozegrano go już 93 razy. W 2025 roku, kiedy wyścig ten inaugurował sezon Rajdowych Mistrzostw Świata, Afonso Silva czekał w gotowości, aby uchwycić dynamikę zmagań przy użyciu kamery Sony FX30.

W swojej karierze fotografa i filmowca Silva miał okazję rejestrować emocje towarzyszące wielu etapom rajdów i mistrzostwom.

„Dzielę pracę między robienie pełnych akcji zdjęć na kolejnych etapach rajdów a filmowanie kierowców przed i po tym, jak wsiądą za kierownicą” — opowiada Silva. „Wcześniej jako kamery filmowej używałem korpusu Sony Alpha 7 IV, który zrobił na mnie doskonałe wrażenie, więc postanowiłem sprawdzić możliwości modelu FX30 zaprojektowanego z myślą o filmowaniu”.

Silva, który rozpoczynał karierę w Porto, w Portugalskim Instytucie Fotografii, od samego początku specjalizował się w nocnych ujęciach, gdzie głównym źródłem światła bywały latarnie uliczne. Zdjęcia publikował w mediach społecznościowych, co z czasem otworzyło mu drzwi do branży produkcji wideo przeznaczonych na te platformy. Rozpoczął współpracę z agencją kreatywną @World, dla której dokumentował przede wszystkim Rajdowe Mistrzostwa Portugalii i członków zespołu Team Hyundai Portugal.

Już po kilku latach Silvie zlecono realizację materiałów z regularnie odbywających się imprez, gdzie miał uchwycić atmosferę dnia zawodów, a także nagrywać filmy z samych wyścigów. Wiedząc, że każde wydarzenie ma nieco inny charakter, Silva przetestował możliwości kamery FX30 podczas trzech imprez: Rali Ceredigion i Rajdu Śląskiego, będących częścią Rajdowych Mistrzostw Europy 2024, a następnie podczas Rajdu Samochodowego Monte Carlo, który zainaugurował Rajdowe Mistrzostwa Świata 2025.

„Ogromną wagę przykładam do elastyczności działania, więc chciałem sprawdzić, czy pośród wszystkich tych emocji i chaosu rajdów samochodowych kamera FX30 pomoże mi zachować swobodę działania i sprawnie dostosowywać się do sytuacji” — wyjaśnia Silva. „Muszę przyznać, że miałem wrażenie, jakby elastyczność tkwiła w każdej funkcji tej kamery”.

Wszechstronne obiektywy i zaawansowany autofokus

Silva przekonał się, że wybrane przez niego modele obiektywów Sony G Master II bez trudu spełniają wszystkie jego oczekiwania. Model 16-35mm zapewniał szerokie ujęcia, oddające atmosferę parku serwisowego, podczas gdy model 70-200mm idealnie sprawdzał się przy wychwytywaniu detali, takich jak iskry sypiące się spod podwozia czy ziemia wyrzucana spod kół. System mocowania typu E ułatwiał szybką wymianę obiektywów, zaś autofokus pozwalał na precyzyjne ustawienie ostrości w ruchu.

„Autofokus spisuje się rewelacyjnie, po prostu nigdy nie zawodzi” — mówi Silva. „Mogłem zmieniać obiektywy i za każdym razem miałem pewność, że obraz będzie krystalicznie czysty i ostry. Wiele osób preferuje pełną klatkę, ale ja przekonałem się, że współczynnik pozornego wydłużenia ogniskowej przetwornika obrazu APS-C w modelu FX30 pozwala zwiększyć możliwości zoomu”.

Programowalne przyciski i łatwa regulacja

Choć Silva kręci większość filmów w zwolnionym tempie (przy 100 klatkach na sekundę), to często wraca do 25 kl./s. Dzięki zaprogramowaniu dwóch przycisków trybu pracy może się przełączać między tymi ustawieniami jednym naciśnięciem przycisku.

Odkrył również, że uchwyt XLR w modelu FX30 zapewnia szereg praktycznych udogodnień: ujęcia pod niskim kątem były łatwiejsze do zrealizowania, ponieważ kamerę można było trzymać blisko ziemi i jednocześnie zachować stabilność. Pokrętła wzmocnienia i częstotliwości na górze korpusu okazały się z kolei przydatne przy filmowaniu rozmawiających kierowców, ponieważ pozwalały szybko dopasować ustawienia dźwięku bez konieczności wchodzenia do menu.

Świetny materiał dzięki dwóm bazowym czułościom ISO

Dwie bazowe czułości ISO kamery FX30 sprawiły, że doskonale sprawdzała się podczas filmowania etapów rajdów o każdej porze. Silva mógł korzystać z ISO 800 za dnia, a potem łatwo przełączyć się na ISO 2500 na potrzeby nocnych ujęć.

„Część nagrań, które wypadły moim zdaniem najlepiej, pochodzi z nocnego etapu rajdu Monte Carlo, gdzie wyższe ISO było ogromną zaletą. Są pełne detali, pozbawione szumów i niezwykle ekspresyjne” — mówi Silva.

Filmując w 10-bitowej rozdzielczości 4K z użyciem profilu SLog3, Silva uzyskał ponadto ilość detali dającą mu ogromne możliwości kadrowania i przycinania ujęć w postprodukcji, co jest bardzo ważne przy filmowaniu szybko poruszających się obiektów. Obraz niósł też wystarczająco dużo informacji o kolorach, aby w razie potrzeby można było odpowiednio dopracować jego wygląd.

„Funkcje kamery FX30, od autofokusa po programowalne przyciski i dwie bazowe czułości ISO, są idealnie dopasowane do mojego stylu pracy, a do tego zoptymalizowane pod kątem elastyczności i szybkości. Co więcej, jej lekka i kompaktowa konstrukcja ułatwia mi życie, ponieważ podczas wyścigów często się przemieszczam i po dotarciu na miejsce muszę natychmiast rozpocząć filmowanie. Większe korpusy opóźniałyby mnie i męczyły”.

Afonso ma też garść wskazówek opartych na wieloletnim doświadczeniu, które pomogą tworzyć wciągające materiały z wyścigów – niezależnie od wybranej kamery:

1. Zacznij od zwolnionego tempa

Podczas rajdów samochodowych wszystko dzieje się bardzo szybko i nigdy nie wiadomo, kiedy przytrafi się coś wartego uwiecznienia. Filmowanie w zwolnionym tempie, przy 100 klatkach na sekundę zamiast 25, w połączeniu z szybkim autofokusem daje największe szanse na uchwycenie wyjątkowych momentów, a prędkość odtwarzania można później dostosować w postprodukcji.

2. Uważaj, gdzie stoisz

Nigdy nie stawaj na wyjściu z wirażu. Nigdy. Podczas rajdów terenowych przejeżdżające samochody będą obrzucać Ciebie (i Twój obiektyw) błotem i kamieniami, ale na każdym rajdzie jest to punkt, w którym samochody najczęściej wypadają z trasy. Pamiętaj o bezpieczeństwie i omijaj wyjścia z zakrętów.

3. Kręć krajobrazy

Filmując krajobrazy w trybie 4K, będziesz mieć pod dostatkiem rozdzielczości, aby w razie potrzeby skorygować kadry w postprodukcji. Zyskasz możliwość tworzenia klipów o nowych proporcjach lub przesuwania obrazu nieco w prawo lub w lewo, aby uzyskać idealne kadrowanie. Z drugiej strony klienci mogą chcieć materiału do wykorzystania w YouTube lub telewizji, a w takich nagraniach krajobraz jest elementem obowiązkowym.

4. Nie obawiaj się kierowców

Rajd to nie tylko samochody. Będziesz filmować kierowców, gdy rozdają autografy, zakładają kaski, spacerują po parku serwisowym i robią wiele innych rzeczy. Nie obawiaj się podejść do nich z kamerą. Są przyzwyczajeni do kręcących się przy nich ekip filmowych i wiedzą, że po prostu wykonujesz swoją pracę. Jeśli akurat czas ich nie nagli, możesz nawet poprosić, żeby zrobili coś specjalnie na potrzeby nagrania.

5. Utrzymuj porządek w plikach

Terminy wykonania zleceń często są bardzo napięte, więc zarządzanie plikami ma kluczowe znaczenie. Przy każdej nadarzającej się okazji zgrywaj pliki na komputer i je opisuj, aby zachować porządek (możesz je oznaczać dniem filmowania i tematem ujęcia, np. „sobota„ i „kask”). Później przesyłaj je do usługi przechowywania w chmurze, gdzie klient będzie miał do nich stały dostęp. To także bezpieczna kopia zapasowa.

6. Zawsze używaj filtrów

Zainwestuj w obrotowy zmienny filtr szary, najlepiej połączony z filtrem CPL. Warunki oświetleniowe i kąty filmowania zmieniają się błyskawicznie, dlatego może się zdarzyć, że trzeba będzie szybko otworzyć przysłonę. W takiej sytuacji z pomocą przychodzi filtr szary, natomiast filtr CPL umożliwia filmowanie przez szyby i osłony przeciwwiatrowe.