Wykorzystanie padającego przez okno światła to świetny sposób na początek przygody z fotografowaniem portretów aparatami Sony Alpha. Nie potrzeba do tego specjalnego sprzętu, a do modyfikacji oświetlenia wystarczą zwyczajne przedmioty, takie jak kartka papieru czy kawałek materiału.

Zanim nastała era fotografii, artyści oświetlali modelki i modeli, korzystając ze światła, które wpadało przez wysokie okna ich pracowni. Stosowali przy tym wiele tych samych zasad, których używamy do dziś, np. ustawiając fotografowaną osobę pod kątem 45 stopni do kierunku padania światła i używając czarnej tkaniny do kontrolowania sposobu, w jaki pada ono na postać i tło. Dzięki doskonałym parametrom matryc aparatów Sony wykonywanie znakomitych portretów z wykorzystaniem naturalnego oświetlenia z okna jeszcze nigdy nie było tak łatwo możliwe.

Kierunek ekspozycji okna

Kierunek, w którym zwrócone jest okno, ma istotne znaczenie. Artyści preferowali okna wychodzące na północ, gdyż nigdy nie docierały do nich bezpośrednie promienie słoneczne, dzięki czemu podczas długich sesji portretowych światło pozostawało miękkie i jednolite. Okna wschodnie zapewniają poranne światło o niskim kącie i dużym kontraście, a zachodnie dają takie samo oświetlenie w późniejszych porach dnia. Okna skierowane na południe mogą być z kolei zbyt jasne, szczególnie latem. Ogólnie rzecz biorąc, okna północne są najlepsze, ponieważ padające przez nie światło jest miękkie i podkreśla walory fotografowanej osoby, a na tym powinno nam zależeć. Nie trzeba jednak obawiać się wysokiego kontrastu tworzonego przez światło słoneczne wczesnym rankiem i późnym popołudniem.

Modyfikacja oświetlenia

Jeśli światło z okna jest zbyt ostre, dość łatwo można je złagodzić. Oczywistym rozwiązaniem są przezroczyste zasłony, które wiele osób już ma na oknach. Innym tymczasowym wyjściem jest przyklejenie białego bawełnianego prześcieradła do okna — w ten sposób zamienia się ono w ogromny softbox.

Jeśli mimo to światło padające na twarz portretowanej osoby nadal jest zbyt ostre, można użyć odbłyśnika lub arkusza białego papieru, aby je odbić. W celu zwiększenia kontrastu można natomiast skorzystać z kawałka czarnej kartki lub deski z naciągniętym czarnym materiałem, co ograniczy odbicia na światła na fotografowanym obiekcie.

Światło można również modyfikować, zmniejszając lub zwiększając odległość między fotografowaną osobę a oknem. Im bliżej okna, tym bardziej rośnie kontrast między światłami i cieniami, a im dalej, tym kontrast jest mniejszy.

Wybór obiektywu

Do portretów najchętniej wybierane są obiektywy o ogniskowej 85–105 mm i przysłonie f/2,8 lub jaśniejszej. Sony oferuje szereg świetnych obiektywów o takich parametrach, na przykład hi-endowy model FE 85mm f/1.4 GM II lub przystępniejszy cenowo FE 85mm f/1.8. Obiektyw FE 100mm F/2.8 STF GM OSS ma natomiast funkcję Smooth Transition Focus i tworzy piękny, miękki bokeh, dzięki czemu świetnie nadaje się do zdjęć portretowych. Ze względu na ograniczenia przestrzenne często najlepszą opcją jest jednak ogniskowa 50 mm, a fantastycznym, niedrogim szkłem o doskonałej jakości obrazu będzie obiektyw FE 50mm f/1.8.

Priorytet ekspozycji twarzy

Najprostszym sposobem na idealne naświetlenie portretów jest ustawienie priorytetu twarzy w trybie pomiaru wielopunktowego, co pozwoli na dostosowanie ekspozycji do twarzy dowolnej osoby w kadrze. Ustawienie to można włączyć, wybierając kolejno opcje: MENU — (Ekspozycja/Kolor — Pomiar — Pr.tw.w pom.wiel).

Przysłona i głębia ostrości

Otwór przysłony powinien być jak największy, aby uchwycić maksymalną ilość światła. W zależności od tego, jaki efekt chcesz uzyskać i jak blisko fotografowanej osoby się znajdujesz, warto też rozważyć głębię ostrości. Jeśli nie będzie ona wystarczająco duża, część twarzy może wypaść nieostro. Czasami fotograf chce też wyraźnie pokazać tło pomieszczenia, aby lepiej przedstawić scenerię i kontekst obiektu. W takim przypadku potrzebny jest mniejszy otwór przysłony, który zapewni większą głębię ostrości.

Aby szybko naświetlić obraz, ustaw w aparacie preselekcję przysłony i czułość ISO na AUTO, a następnie wybierz najkrótszy czas otwarcia migawki. W tym celu przejdź do MENU (Ustawienia aparatu) — [Min.s.mig.ISO AUTO] i ustaw czas otwarcia migawki na 1/60 s lub 1/25 s. Powinno to pomóc w utrzymaniu ostrości nawet wtedy, gdy podczas pozowania obiekt nieznacznie się poruszy.

Dzięki priorytetowi twarzy, preselekcji przysłony i automatycznemu ISO zyskasz możliwość robienia zdjęć bez obawy o prawidłowe naświetlenie. Do zmiany głębi ostrości użyj po prostu przysłony.

Ustawienie fotografowanej osoby

Portretowaną postać należy ustawić pod kątem 45 stopni względem kierunku padania światła. Poproś o poruszenie ciałem i głową i spoglądanie w różne strony. Obserwuj, jak zmienia się oświetlenie twarzy. Przygotuj się, aby w odpowiedniej chwili poprosić o utrzymanie wybranej pozy na czas robienia zdjęcia. Korzystaj z ekranu aparatu Sony Alpha i rozmawiaj z fotografowaną osobą, udzielając wskazówek. Dzięki autofokusowi z wykrywaniem twarzy możesz mieć pewność, że aparat Alpha poradzi sobie ze zrobieniem zdjęcia, co oznacza, że możesz skoncentrować się na obserwowaniu oświetlenia i wskazówkach.

Podsumowanie

• Zacznij przygodę z fotografią portretową, wykorzystując światło z okna
• Modyfikuj oświetlenie za pomocą białego prześcieradła lub odbłyśników
• Pamiętaj, że efekt wywoływany przez światło zmienisz, ustawiając odpowiednio fotografowaną osobę
• Użyj obiektywu o ogniskowej 85 mm lub 100 mm, a jeśli masz mało miejsca, wypróbuj model 50 mm, taki jak FE 50mm f/1.8.
• Ustaw ekspozycję z priorytetem twarzy, aby uzyskać doskonałe naświetlenie.
• Użyj preselekcji przysłony i automatycznej czułości ISO z czasem otwarcia migawki co najmniej 1/60 s.