W sercu dziewiczej fińskiej dziczy codziennie dzieje się coś niesamowitego. Leśne kryjówki pozwalają odwiedzającym zobaczyć z bliska wilki europejskie i niedźwiedzie brunatne. Z tej odległości, niemal na wyciągnięcie ręki, nie sposób nie poczuć zachwytu.

Fotograf dzikiej przyrody i obrońca natury Magnus Lundgren zna to uczucie doskonale. „Bycie tam z niedźwiedziami i wilkami jest czymś niesamowitym” — wspomina. „Zwłaszcza że czuję się tam jak w domu. Gdy drapieżniki są tak blisko, pojawia się głęboka więź z naturą, której wiele osób już nie odczuwa. Przypomina to o naszym europejskim dziedzictwie. To są nasze lwy i nasze lamparty, musimy je szanować i doceniać”. Tymi przeżyciami, jak i wieloma podobnymi przygodami z Magnusem dzieli jego wieloletni współpracownik, Staffan Widstrand, który również specjalizuje się w fotografii przyrodniczej i ma ponad 35-letnie doświadczenie. Ich wspólną misją jest doprowadzenie do zmiany opinii o europejskich drapieżnikach i zapewnienie im przetrwania. ”„Ludzie nie zastanawiają się nad tym zbyt często, ale oprócz wspólnego dziedzictwa kulturowego, które zewsząd nas otacza, takiego jak architektura, muzyka i język, istnieje również dziedzictwo przyrodnicze” — dodaje Staffan. „To śpiew ptaków wiosną, zapach lasu lub zmiana koloru liści. Wyobraźmy sobie, co czujemy na widok wiewiórki, królika lub jelenia. Doświadczenie przebywania w otoczeniu drapieżników to zupełnie inny poziom”.

Mając za sobą współpracę przy kilku projektach, w tym „Wild Wonders of Europe” i „Wild Wonders of China”, obaj fotografowie rozpoczynają teraz nowe przedsięwzięcie o nazwie „Living Side by Side”. Poprzednie projekty skupiały się na przybliżeniu ludziom znaczenia dziedzictwa przyrodniczego. W nowym projekcie idą o krok dalej i dzielą się historiami sukcesów społeczności żyjących w sąsiedztwie drapieżników. „Projekty »Wild Wonders« dotyczyły edukacji i budowania więzi” — kontynuuje Staffan. „W trakcie pracy nad nimi uświadomiliśmy sobie, jak bardzo łączy nas wspólna pasja i zaangażowanie. Aby je ukończyć, zatrudniliśmy wielu innych fotografów, wykorzystując emocjonalną siłę fotografii do wprowadzania zmian. Dobrze dobrane zdjęcia pomagają ludziom uświadomić sobie, że niezwykłe zwierzęta żyją także w ich własnych krajach. A gdy nawiąże się emocjonalną więź z przyrodą, łatwiej ją szanować i chronić”. Projekt „Living Side by Side” ma skłonić decydentów w Unii Europejskiej do utrzymania lub wzmocnienia ścisłej ochrony dużych europejskich drapieżników oraz do promowania polityki przyjaźniejszej dzikiej przyrodzie. „Kładziemy nacisk na znalezienie wspólnej płaszczyzny i współistnienie” — wyjaśnia Magnus. „Ten projekt przedstawi historie sukcesu, aby wesprzeć wysiłki czołowych europejskich organizacji zajmujących się dziką przyrodą mające na celu ochronę naszych dużych drapieżników”.

Rzeczywistość wygląda tak, że pomimo wielu lat sukcesów w reintrodukcji i ochronie perspektywy dla dużych drapieżników w Europie się pogarszają. Odnotowano już przypadki obniżenia poziomu ochrony wilków, a niedźwiedzie i rysie mogą być następne. Staffan i Magnus są jednak przekonani, że pokazanie dobrych przykładów współistnienia może poruszyć serca i przekonać ludzi oraz pomóc odwrócić ten trend. „Zauważamy, że znaczna część doniesień dotyczy problemów, a nie rozwiązań i okazji” — mówi Staffan. „Chcemy pokazać inne punkty widzenia. Dlaczego te drapieżniki są dla nas korzystne? W jaki sposób regulują ekosystem i poprawiają jego stan? Jakie środki pozwalają skutecznie z nimi koegzystować?” — kontynuuje Magnus. „Musimy dzielić się sposobami na optymalne współistnienie. W Szwecji ludzie dawno już zapomnieli, jak to jest żyć wśród wilków. Kiedyś wszystkie je wystrzelaliśmy i dopiero teraz powracają, więc ludzie nie wiedzą jeszcze, jak z nimi żyć, jak minimalizować konflikty poprzez stosowanie odpowiednich psów stróżujących, ogrodzeń, korzystanie z dotacji rządowych i zmianę technik wypasu…”.

Jedną z tych korzyści jest możliwość obserwowania dzikiej przyrody. „Kolejną wspaniałą stroną wizyty w Finlandii, gdzie żyją niedźwiedzie i wilki, było zapoznanie się z turystyką przyrodniczą w Europie” — mówi Magnus. „Korzyści z obecności tych mięsożerców w postaci generowanych dochodów i zatrudnienia, są natychmiast widoczne. Ludzie przyjeżdżają tam z całej Europy”. „W wielu miejscach na świecie obserwujemy ten sam trend” — kontynuuje Staffan. „Niezależnie od tego, czy chodzi o lwy, słonie, goryle, czy też, jak u nas w Europie, niedźwiedzie, rysie i wilki, kultowe dzikie zwierzęta stają się wartością dla lokalnych gospodarek. Obszary wiejskie się wyludniają, a jedną z przyczyn tego stanu rzeczy jest brak pracy. Dzika przyroda może tu jednak pomóc, bo jeśli zrozumie się jej wartość, pojawia się potrzeba zatrudnienia przewodników, kierowców i strażników”. Jak mówi Staffan, projekt obejmuje prace dokumentalne, filmowanie i pisanie tekstów, a także samo fotografowanie dzikiej przyrody. „Można więc powiedzieć, że to klasyczny reportaż osadzony w scenerii natury” — wyjaśnia fotograf. „Aby opowiedzieć prawdziwą historię współistnienia, potrzebujemy emocjonalnych obrazów i pięknych ujęć zwierząt, ale także odpowiednich historii”.

„Czynnik ludzki jest w tym wszystkim co najmniej tak samo ważny, bo to od ludzi wychodzą wszelkie rozwiązania” — dodaje Magnus. „Organizatorzy wycieczek i ekolodzy, budowana przez nich infrastruktura oraz radość, jaką goście czerpią ze spotkań ze zwierzętami, wszystko to sprzyja osiągnięciu celu”. Oczywiście ważna jest również współpraca. „Dla mnie jeden plus jeden równa się pięć!” — śmieje się Staffan. „Współpraca jest dobra dla zdjęć, lecz ułatwia też przeprowadzanie wywiadów, pozwala filmować się nawzajem, pisać oferty i zarządzać mediami społecznościowymi. Kiedy kręcimy, zazwyczaj pracujemy osobno, ale podczas długiego północnego lata, gdy prawdziwa noc w ogóle nie zapada, dobrze mieć partnera. Jeden czuwa, a drugi śpi!”. Fotografując sprzętem Sony Alpha, partnerzy dostrzegli szereg zalet. „W projektach multimedialnych możliwość płynnego przełączania się między zdjęciami a filmami przy użyciu tego samego aparatu i obiektywów jest ogromnym plusem” — stwierdza Magnus „Oczywiście niezależnie od tego, czy obiektem jest wilk w lesie, czy rolnik stawiający ogrodzenie, szanse na powodzenie rosną też, gdy masz autofokus śledzący obiekt i ruch gałek ocznych, a także gdy możesz robić zdjęcia z odpowiednią szybkością”.

„Dla mnie jedną z największych zalet są ciche tryby pracy dostępne w aparatach takich jak Sony Alpha 1” — relacjonuje Staffan. „Nie wiem, ile zwierząt i ptaków wystraszyłem przez te wszystkie lata dźwiękiem migawki… ani ile okazji mi umknęło. Kiedyś fotografowałem panterę śnieżną w Chinach. Po jednym zdjęciu usłyszała mnie i zniknęła! Z aparatem Alpha 1 II mógłbym spokojnie robić zdjęcia i nagrywać filmy, nie zdradzając mojej obecności”. Obaj fotografowie chwalą również linię teleobiektywów Sony przeznaczonych do fotografowania dzikiej przyrody. „Pracujemy z obiektywami takimi jak FE 400mm f/2.8 GM OSS oraz FE 600mm f/4 GM OSS, które dorównują ostrością modelom, których używaliśmy w przeszłości, a przy tym są zauważalnie lżejsze” —kontynuuje Staffan. „Gdy przez wiele godzin trzymasz w ręku długie obiektywy, nawet kilkaset gramów mniej może przesądzić o lepszej ostrości zdjęć”. W końcu to właśnie moc obrazu, zdolna zmieniać myślenie i burzyć stereotypy, ma dla projektu takiego jak »Living Side by Side« fundamentalne znaczenie” — zgadzają się obaj. „Wartości i postawy w relacjach interpersonalnych są tu niezwykle ważne” — mówi Magnus. „Wiemy, że dzięki odpowiedniemu wsparciu większość ludzi może poczuć dumę ze swoich charakterystycznych drapieżników”.

„W gruncie rzeczy nie chodzi o dziką przyrodą, tylko o ludzi” — podsumowuje Staffan. „Chcemy, aby pokochali swoje dziedzictwo przyrodnicze. Idealnych rozwiązań nie ma, ale można wypracować lepsze. Wystarczy dostrzec okazję i wszystko stanie się jasne”.