Ogniskowa

Ogniskowa to odległość między punktem głównym układu optycznego (obiektywu) a przetwornikiem obrazu (płaszczyzną ogniskowania). Jest ona indywidualną cechą obiektywu.
Ogniskowa to ważny parametr — od niej zależy, jaką część obserwowanej sceny możemy uchwycić na zdjęciu (kąt widzenia). Jak widać na poniższych zdjęciach, im krótsza ogniskowa, tym szerszy kąt widzenia, natomiast im ogniskowa jest dłuższa, tym większe wydają się odległe obiekty.

• Uwagi: zależność między ogniskową a kątem widzenia zależy od modelu aparatu. Informacje zawarte w poniższym przewodniku dotyczą aparatów z przetwornikiem obrazu APS-C (chyba że zaznaczono inaczej).

11 mm

16 mm

23 mm

33 mm

57 mm

90 mm

200 mm

330 mm

Ogólnie rzecz biorąc, obiektywy o ogniskowej około 35 mm są nazywane standardowymi, ponieważ ich kąt widzenia jest zbliżony do kąta widzenia ludzkiego oka. Obiektywy o ogniskowej mniejszej od tej wartości nazywane są obiektywami szerokokątnymi, a o większej ogniskowej — teleobiektywami. Należy jednak pamiętać, że te określenia nie mają ścisłych definicji. Możemy używać różnych obiektywów w zależności od tego, jaki obiekt fotografujemy albo jakie zdjęcie chcemy zrobić.

Zdjęcie wykonane obiektywem szerokokątnym
Ogniskowa: 11 mm Zdjęcie wykonane teleobiektywem
Ogniskowa: 250 mm

Jaką ogniskową ma obiektyw? Wartość ogniskowej — albo zakres — znajdziemy na tubusie obiektywu. Przykładowo, zakres ogniskowych widocznego poniżej obiektywu SAL55200-2 wynosi od 55 do 200 mm.
Na pierścieniu od strony montażowej (tej, która znajduje się bliżej korpusu aparatu) widać także aktualne ustawienie ogniskowej. Na zdjęciu poniżej jest to 55 mm.

Na tym zdjęciu oznaczenie 55-200 po lewej stronie to zakres ogniskowych tego obiektywu. Biała kreska po prawej stronie wskazuje aktualnie ustawioną ogniskową.

Obiektywy zmienno- i stałoogniskowe

Obiektywy dzielą się na dwa podstawowe typy: zmiennoogniskowe („z zoomem”), czyli takie, w których możliwa jest regulacja ogniskowej, oraz stałoogniskowe, w przypadku których ogniskowa jest stała. Pewne obiektywy z zoomem mają na tyle duży zakres ogniskowych, że mogą pełnić rolę zarówno szkieł szerokokątnych, jak i teleobiektywów. Takie rozwiązania są bardzo wygodne w codziennym fotografowaniu, a także w podróży, kiedy nie chcemy zabierać zbyt dużo bagażu.

Ogniskowa: 20 mm Ogniskowa: 250 mm

Jeśli używamy obiektywu o stałej ogniskowej, bez funkcji zoomu, to w celu uzyskania zamierzonej kompozycji zdjęcia musimy się przemieszczać. Z drugiej strony szkła stałoogniskowe są zwykle jaśniejsze — mają większy otwór przysłony. Zwiększają zakres ekspresji fotograficznej, umożliwiając rozmycie tła i stosowanie krótszych czasów otwarcia migawki w słabym świetle, a przez to poprawę ostrości obrazu. Pozwalają ponadto na wierniejsze odwzorowanie obrazu i uzyskanie zdjęć o doskonałej jakości, nieosiągalnej z obiektywów zmiennoogniskowych.

To zdjęcie wykonano za pomocą obiektywu stałoogniskowego. Dzięki ustawieniu małej wartości F tło jest silnie rozmyte.
Makroobiektywy, które umożliwiają wykonywanie zdjęć obiektów z bardzo bliska, także są obiektywami o stałej ogniskowej. Choć wiele współczesnych obiektywów zmiennoogniskowych posiada funkcję makro z dość krótką odległością ogniskowania, ich możliwości nie dorównują możliwościom dedykowanego makroobiektywu.

Obiektyw: SAL50F18 / Ogniskowa: 50 mm / Przysłona: 2,0

Dzięki użyciu makroobiektywu na tym zdjęciu wyraźnie widać szczegóły kwiatu słonecznika. Makroobiektyw pozwala sfotografować przedmiot z bardzo małej odległości.

Obiektyw: SAL100M28 / Ogniskowa: 100 mm / Przysłona: 3.5